Hereke Halısı Yıkama Hizmeti

Hereke, Kocaeli'nin İzmit Körfezi kıyısında küçük bir yerleşimdir, ama adı Türk halıcılığının en bilinen isimlerinden biridir. Hereke'de 19. yüzyılda saray için kurulan dokuma atölyesi, zamanla çok ince ve sık dokunmuş halılarıyla tanındı. Bugün Hereke adı, son derece sık düğümlü, ince desenli ve çoğunlukla ipekten ya da çok ince yünden dokunan halıları anlatmak için kullanılır. Bir Hereke halısında çiçeklerin yaprakları, dalların kıvrımları ve bordürdeki küçük ayrıntılar, resim gibi net ve akıcıdır.

Hereke adıyla satılan halıların bir kısmı farklı yerlerde, Hereke tarzında dokunmuş olabilir. Bu bizim yöntemimizi değiştirmez; çünkü yıkama yöntemini halının adına göre değil, lifine, düğüm sıklığına ve boyasına göre belirliyoruz. Bu sayfada Hereke halılarını nasıl yıkadığımızı anlatıyoruz.

Çok sık düğüm ne demek?

Hereke halılarında düğümler, birçok Anadolu halısına göre çok daha sık atılır. Bir santimetrekareye düşen düğüm sayısı arttıkça desen incelir, hav kısalır ve halının yüzeyi pürüzsüz, neredeyse kadife gibi bir hâl alır. Bu sıklık halıya olağanüstü bir netlik verir, ama yıkamada da özel bir dikkat ister. Sık dokunmuş bir yüzey suyu yavaş alır ve yavaş bırakır. Kısa hav, fırça izlerini gizleyemez. İnce desen çizgileri ise en küçük bir renk akmasında bulanıklaşır.

Sık dokunun bir başka sonucu da halının ağırlığıdır. Aynı ölçüdeki iki halıdan sık dokunmuş olanı, daha fazla düğüm ve iplik içerdiği için daha ağırdır ve ıslandığında bu fark büyür. Bu yüzden Hereke halılarını ıslakken taşırken ve çevirirken halının tek bir noktaya yüklenmemesine dikkat ediyoruz.

İpek mi, yün mü?

Hereke halıları çoğunlukla ipek ya da ince yünden dokunur; bazı halılarda ipek ve yün bir arada kullanılır. Halıyı teslim aldığımızda önce lifini belirliyoruz. İpek bir halıda bazen parlak bölgelerin yapay ipek olduğu da ortaya çıkabilir; bu durumda yöntemimiz değişir. Emin olmadığımız durumlarda halının görünmeyen bir yerinden aldığımız tek bir lif üzerinde küçük bir yanma testi yapıyoruz. İpek, saç kokusuna benzer bir kokuyla yavaş yanar; yapay ipek ise kâğıt gibi hızla yanar.

Sırma işlemeli halılar

Bazı Hereke halılarında desenin belirli bölgeleri altın ya da gümüş renkli metal iplikle, yani sırmayla işlenir. Sırma, halıya ışıkta parıldayan bir zenginlik katar, ama yıkamada ayrı bir özen gerektirir. Metal iplik suyla temas ettiğinde kararabilir ya da çevresindeki ipliğe iz bırakabilir. Sırma bölgelerinin çevresinde şampuanı çok az kullanıyor, bu bölgeleri yalnızca nemli ve yumuşak bir bezle siliyoruz. Yıkamadan sonra bu bölgeleri hızla kurutuyoruz. Kararmış ya da kopmuş sırma varsa, bunu yıkamadan önce size gösteriyoruz.

Boya testi

Hereke halılarında renk paleti genellikle zengindir: Aynı halıda onlarca farklı ton bulunabilir. İpek boyaları canlı ve parlak olur, ama suya karşı her zaman sağlam değildir. Yıkamadan önce halının her koyu rengini ayrı ayrı test ediyoruz. İnce desenli bir halıda bir rengin yanındaki renge birkaç düğüm bile akması, desenin o bölümünü bozar. Boyası hassas bir halıyı soğuk suyla, çok kısa sürede ve renk sabitleyici bir durulamayla yıkıyoruz.

Toz alma

Sık dokunmuş bir halı, uzun havlı bir halı kadar toz tutmaz; kir genellikle yüzeyde kalır. Ancak ince ipek ya da yün, dipteki birkaç kum tanesinden bile zarar görür. Hereke halısının tozunu çok hafif darbelerle ve yumuşak bir emişle alıyoruz. İpek halılarda halıyı dövmek yerine, arka yüzden yumuşak bir fırçayla tozu gevşetip emiyoruz. Bu işlem daha uzun sürer, ama ince liflere zarar vermez.

Elle ve nazik yıkama

Hereke halısını düz bir zeminde, elle ve bölge bölge yıkıyoruz. İpek halılarda fırça kullanmıyor, kiri yumuşak süngerlerle ve hav yönünde hafif hareketlerle kaldırıyoruz. İnce yün halılarda da fırçayı çok hafif bir baskıyla ve yalnızca hav yönünde kullanıyoruz. Kullandığımız şampuan, ipeğe ve yüne uygun, nötr ya da hafif asidiktir. Halıyı suya batırmıyor, her bölgeyi kısa sürede temizleyip bir sonrakine geçiyoruz.

Durulama ve kurutma

Durulamayı da yıkama kadar özenle yapıyoruz. İpekte kalan şampuan parlaklığı azaltır, yünde ise sertleşmeye yol açar. Halıyı durulama suyu berrak akana kadar duruluyor, suyunu düğümleri zorlamadan alıyoruz. Kurutmayı düz bir zeminde, ısı ve güneş kullanmadan, hava akımıyla yapıyoruz. Sık dokulu bir halının içi, yüzeyi kuruduktan sonra da nemli kalabilir; bu yüzden halının arka yüzünü ve birkaç farklı noktasını kontrol etmeden paketlemiyoruz. Kurumanın sonunda halının yüzeyini çok yumuşak bir fırçayla hav yönünde düzeltiyoruz.

Belge ve fotoğraf

Değerli bir Hereke halısının bir belgesi ya da sertifikası varsa, bunu halıyla birlikte göndermeniz gerekmez; ama bir fotoğrafını paylaşmanız halının lifi ve dokunduğu yer hakkında bize ön bilgi verebilir. Halınızı teslim almadan önce ön ve arka yüzünün fotoğraflarını istememizin sebebi de budur. Bu fotoğraflar, yıkamadan önceki durumu kayıt altına alır ve yıkama planımızı yapmamıza yardım eder.

Duvar halısı olarak Hereke

İpek Hereke halıları çoğu zaman yere serilmek yerine duvara asılır ya da bir camekânın içinde sergilenir. Duvardaki bir halı ayak trafiğinden korunur, ama tozdan, güneşten ve mutfak buharından korunmaz. İpek, güneşe karşı yünden çok daha hassastır; güneş alan bir duvardaki ipek halı birkaç yıl içinde belirgin şekilde solabilir. Duvardaki ipek halıyı güneş görmeyen bir duvara asmanızı ve birkaç yılda bir temizletmenizi öneririz.

Sık karşılaştığımız durumlar

Matlaşmış ipek

Evde ıslak bezle silinen ya da ovalanan ipek Hereke halılarında parlaklık kaybolur. Kirden kaynaklanan matlık açılır; ovalamadan kaynaklanan matlık kısmen toparlanır.

Su halkası

İpek halıya dökülen su, kuruduktan sonra belirgin bir halka bırakır. Bu halka çoğu zaman doğru yıkamayla kaybolur.

Saçaklar

İpek Hereke halılarının saçakları da çoğunlukla ipektir ve çok incedir. Saçakları ayrıca ve çok nazik bir şekilde temizliyor, yıkamadan sonra tarıyoruz.

Evde bakım

• İpek Hereke halısını süpürgeyle değil, yumuşak bir fırça ya da düşük emişli bir başlıkla temizleyin.
• Dökülen sıvıyı yalnızca bastırarak alın; ipek halıyı ovalamayın.
• Halıyı doğrudan güneş alan bir yere sermeyin ya da asmayın.
• Yerde kullanılan ipek halıyı az yürünen bir odaya serin.
• Hereke halısını birkaç yılda bir, kirlendiğinde ise beklemeden temizletin.

Taşıma ve paketleme

Hereke halıları, özellikle ipek olanlar, taşıma sırasında da özen ister. İpek halıyı katlamak, kat yerlerinde ipeğin kırılmasına ve kalıcı bir çizgi oluşmasına yol açabilir. Hereke halılarını havı içe gelecek şekilde rulo yaparak taşıyor, ruloyu nefes alan bir kumaşla sarıyoruz. Temizlikten sonra da aynı şekilde paketliyoruz. Duvarda asılı bir halıyı indirirken askı sistemini zorlamamak ve halının ağırlığını tek bir noktaya yüklememek gerekir; halıyı indirirken yardıma ihtiyacınız olursa bize sorabilirsiniz.

Ücret ve teslim

Hereke halıları, ipek ve değerli el halıları grubunda fiyatlandırılır; güncel tutarlar fiyat listemizde yer alır. Halınızın fotoğrafını ve ölçüsünü gönderdiğinizde fiyatı önceden bildiriyoruz. Halınızı adresinizden alıyor, tesisimizde temizleyip tamamen kuruttuktan sonra paketleyerek geri getiriyoruz.