Saçak Yapımı ve Halı Kenar Hizmetleri

Bir halıyı ilk gördüğümüzde gözümüz desenine gider; oysa halının ne kadar bakımlı olduğunu çoğu zaman kenarları ve uçları ele verir. Kısalmış, sararmış ya da yer yer kopmuş saçaklar, iplikleri dışarı taşmış bir kenar, merkezde ne kadar güzel bir desen olursa olsun halıyı yorgun gösterir. Bu bölgeler aynı zamanda halının en çok hırpalanan yerleridir: Süpürgenin fırçası saçaklara dolanır, kapılar kenarlara sürtünür, halıyı kaldıran eller önce uçlarından tutar. Bakımsız kalan küçük bir hasar, zamanla halının gövdesine doğru ilerler.

Bu sayfa saçak ve kenar hizmetlerimize genel bir bakış sunuyor; ayrıntılar her hizmetin kendi sayfasında yer alıyor.

Dört hizmet, tek amaç

El halısına yün saçak

Yün çözgülü el halılarında aşınan saçakları düğümleyerek ya da dikerek sabitleme, uçtaki dokuma şeridini güçlendirme ve gerektiğinde halının tonuna uygun yeni yün saçak ekleme.

El halısına pamuk saçak

Pamuk çözgülü halılarda sararmış saçakları önce yıkamayla açmayı deneme; çürümüş ya da kopmuş saçaklarda sabitleme ya da beyaz veya ekru tonda yenileme.

Makine halısına saçak

Makine halısının kısa kenarlarındaki saçak şeridini yeniden dikme, tamamen değiştirme ya da hiç saçağı olmayan bir halıya saçak ekleme.

Kenar overloku

Açılan ya da yıpranan kenarları iplikle sararak kapatma; ölçüye göre küçültülen halıların ve döşeme artığı halı parçalarının kenarlarını bitirme.

El halısında saçak bir süs değildir

El dokuması bir halıda saçak, tezgâhta gerilen çözgü ipliklerinin dokuma bittikten sonra açıkta kalan uçlarıdır. Başka bir deyişle saçak, halının omurgasının devamıdır. Halının son düğüm sıraları, bu ipliklere ve hemen önlerindeki dar düz dokuma bandına dayanır. Saçaklar kaybolduğunda önce bu bant gevşer, sonra son sıradaki düğümler tek tek yerinden ayrılır. Bu süreç bir kez başladığında desen kenardan içeri doğru eksilmeye başlar. Bu yüzden el halılarında ilk tercihimiz her zaman var olan saçağı korumak ve sabitlemektir; yeni saçak eklemek, ancak eski saçaklar kurtarılamayacak durumdaysa gündeme gelir.

Makine halısında saçak bir eklentidir

Makine halılarında durum farklıdır. Bu halılarda saçak, halı dokunup kesildikten sonra kısa kenara dikilen hazır bir banttır. Bandın dikişi zamanla gevşer ya da bandın kendisi yıpranır. Eski bandı söküp yerine yenisini dikmek halının dokusuna dokunmaz; bu yüzden makine halılarında saçak yenilemek görece basit bir iştir. Saçakların sürekli dolandığı, süpürgeye takıldığı ya da kapının altına girdiği halılarda ise saçağı tamamen kaldırıp kısa kenarı da overlokla kapatmak daha pratik bir seçenek olabilir.

Overlok neyi korur?

Overlok, halının kesik kenarını sık ve sıkı bir iplik sargısıyla kapatır. Bu sargı olmadan bir makine halısının kenarındaki hav ve taban iplikleri kısa sürede çözülmeye başlar. Uzun kullanımda overlok ipliği de incelir, kopar ve aralanır; açılan her santim kenarın dağılmasına kapı açar. Yıpranmış overlokları yeniliyor, ölçüsü küçültülen halıları ve kalan halı parçalarını kullanılabilir hâle getiriyoruz. El halılarının kenarları ise makine overloku ile değil, halının kendi yününe uygun iplikle elde sarılarak onarılmalıdır; makine overloku el halısının yapısına uymaz.

Renk, kalınlık ve uzunluk

Saçak ve kenar işlerinin başarısı büyük ölçüde uyuma bağlıdır. Yeni bir saçak çoğu zaman bembeyazdır; oysa yıllar içinde tonu yumuşamış bir halının yanında bu beyaz yabancı kalır. Bu tür halılarda kırık beyaz, ekru ya da krem bir saçak çok daha doğal durur. Saçağın kalınlığı halının dokusuyla, uzunluğu ise halının boyutuyla orantılı olmalıdır. Overlokta ise iplik rengi ya kenarı gözden kaybettirecek kadar halıyla uyumlu ya da bilinçli bir çerçeve oluşturacak kadar farklı seçilir. Örnekleri size gösteriyor, kararı birlikte veriyoruz.

Yıkamayla aynı süreçte

Saçak ve kenar işleri, halının yıkanmasıyla birlikte planlandığında en iyi sonucu verir. Kirli bir halıya eklenen yeni saçak, halının gri zemini yanında fazlasıyla parlak görünür. Öte yandan gevşemeye başlamış bir uç bandı ya da aralanmış bir overlok, yıkama sırasında daha fazla açılabilir. Bu yüzden bazı sabitleme işlerini yıkamadan önce, yeni saçak dikimi gibi işleri ise halı tamamen kuruduktan sonra yapıyoruz. Sıralamayı halınızı gördükten sonra size açıklıyoruz.

Erken davranmanın kazancı

Saçak ve kenar hasarlarında beklemek, işi hem büyütür hem de pahalılaştırır. Birkaç kopuk saçak ya da bir karışlık aralanmış bir overlok, kısa bir işlemle yerinde durdurulabilir. Aynı hasar bir iki mevsim boyunca kullanılmaya devam edilen bir halıda bütün kenara yayılabilir. Saçaklarınızın seyreldiğini ya da kenarınızdan iplik çıktığını fark ettiğinizde, yakından çekilmiş birkaç fotoğraf göndermeniz yeterlidir.

Ücret nasıl belirlenir?

Bu işlerde ücreti, işlem yapılacak kenarın uzunluğu ve işin türü belirler. Overlok genellikle metre üzerinden, saçak işleri ise kenar uzunluğu ve seçilen saçağa göre hesaplanır. Fiyat listemizde güncel tutarlar yer alır. Kenar ve saçak fotoğraflarını gördükten sonra size seçenekleri ve her birinin tutarını önceden bildiriyoruz.

Evcil hayvanlar ve saçaklar

Yavru köpekler ve oyuncu kediler için halının saçakları karşı konulmaz bir oyuncaktır. Çiğnenen, çekilen ve tırmalanan saçaklar düzensiz bir şekilde kısalır; bazen uçtaki dokuma bandı da zarar görür. Bu tür hasarlarda önce bandın sağlam olup olmadığına bakıyoruz. Bant sağlamsa saçakları sabitleyip boylarını dengeliyor, gerekirse eksik kalan bölümleri tamamlıyoruz. Hayvanınızın oyun döneminde değerli bir el halısını başka bir odaya almak, bu hasarı baştan önlemenin en kolay yoludur.

Saçaklı mı, saçaksız mı?

Bazı halı sahipleri saçakların bakımından yorulur ve saçaksız bir görünüm ister. Makine halılarında bu kolaydır: Saçak bandı sökülür ve kenar overlokla kapatılır. El halılarında ise saçakları kesmek halının uçlarını korumasız bırakır; burada doğru yol, saçakları arka yüze katlayıp dikerek gizlemektir. Böylece halı saçaksız görünür, ama çözgü uçları yerinde kalarak son düğümleri korumaya devam eder.

Halıyı küçültmek

Taşındığınız yeni ev daha küçükse ya da bir halıyı başka bir odada kullanmak istiyorsanız, makine halılarını istediğiniz ölçüye göre kesip kenarlarını overlokla kapatabiliyoruz. Kesimden önce desenin, özellikle bordürün, kesimden nasıl etkileneceğini size gösteriyoruz.

Yolluklar ve kapı önü halıları

Koridor yollukları ve kapı önü halıları, saçak ve kenar hasarının en sık görüldüğü halılardır. Her gün onlarca kez basılan, kapının altına giren ve süpürgeyle sık sık temizlenen bu halılarda saçaklar kısa sürede seyrelir, overlok ise en çok kapıya bakan kenarda açılır. Bu halılarda saçak ve kenar işlerini daha sık ve daha sağlam bir dikişle yapıyor, gerekirse saçak yerine overlok öneriyoruz. Kapı önündeki halının saçaklı kenarını kapıdan uzağa gelecek şekilde çevirmek de saçakların ömrünü belirgin şekilde uzatır. Bu basit değişiklik çoğu zaman yeterlidir.

Uçları ve kenarları korumak

Saçaklı ve overloklu kenarları korumak için birkaç basit alışkanlık yeterlidir. Süpürgenin döner fırçasını kenarlara yaklaşırken kapatmak ya da kaldırmak, saçakların fırçaya dolanmasını önler. Halıyı kaldırırken uçlarından çekmek yerine sararak taşımak dikişleri korur. Kapının halı kenarına sürtmesini engellemek ve saçaklı kenarı kapı ağzına gelecek şekilde sermemek de hasarın büyük kısmını baştan önler.